अहिले चर्चित बेसार का’ण्ड, प्रधानमन्त्री केपी ओलीको अभिव्यक्ति र  बेसारका वास्तविक अनगिन्ती फाइदाहरु

बिहीबार राष्ट्रिय सभामा सम्बोधन गर्दै प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीले बेसारले को’रोना निको हुने अ’भिव्यक्ति दिए । बेसार किन खाने बेसारका फाईदा के–के छन जस्ता विषयमा प्रधानमन्त्रीले लामो टी’प्पणी गरेपछि सोही विषयलाई लिएर सामाजिक सञ्चाल ता’तेको छ ।

बेसार औषधीय गुणले भरिएको प्रकृतिक तत्व भएकोमा शं’का नरहेपनि यसबाट को’रोना निको हुने कुनै वैज्ञनिक प्रमाण अहिलेसम्म भेटिएको छैन् । प्रधानमन्त्रीको बेसार मन्तव्यलाई लिएर सर्मथन र बि’रोधमा चौतर्फी आ’लोचना र प्रशंसा चलिरहेको छ ।

भारत, पाकिस्तान, हाईटी जमाइका, चाइना र पेरु बेसारका प्रमुख उत्पादक देशहरु हुन् । बेसार जिन्जिबेरसी ९श्ष्लनष्दभचबअभबभ० परिवारको एक कन्दमूल हो । यसको वानस्पतिक नाम ‘करक्यूमा लोगा’हो । बेसारको गानोमा पाइने तत्व (पहेँलो रंगको) कुरकुमिन हो । अहिले निकै चर्चाको रहेको बेसारको यहाँ चर्चा गर्न गईरहेका छौँ ।

शरीरका हरेक अं’गलाई फाइदा पुर्‍याउने स्वास्थ्यवद्र्धक जडिबुटी हो बेसार। यसका फाइदा अनगिन्ती छन्। खासगरी तरकारीमा मसलाको रुपमा प्रयोग गरिने बेसारले औषधिको काम गर्छ। त्यसैले एन्टिबायोटिक बनाउँदा समेत बेसारको प्रयोग गरिन्छ।

पश्चिमी मुलुकमा बेसारको प्रयोग कम हुँदा रोगहरुसँग ल’ड्न आवश्यक पर्ने अन्टिबायोटिकका लागि बेसार मिश्रित औषधि महँगो मूल्य तिरेर खाइन्छ। तर नेपालमा भने सजिलै खेती हुने र सस्तोमा पाइने हुँदा पनि बेसारको महत्व बुझ्न सकिएको छैन।

भनिन्छ, बेसारले मानव शरीरमा लाग्ने ६ सयभन्दा बढी रोगको निदान गरेको हुन्छ। वनस्पती वैज्ञानिकहरुका अनुसार बेसारले मानव शरीरका सम्पूर्ण अं’गमा औषधीय काम गरेको हुन्छ। बेसारले शरीरको रोग प्र’तिरोधात्मक क्षमतालाई वृद्धि गर्नुका साथै अन्य इ’न्फेक्सनबाट पनि बचाउँछ।

विभिन्न सं’क्रमणबाट बँच्न सकिने हुँदा विशेषज्ञहरु नियमित बेसार सेवन गर्ने सल्लाह दिन्छन्। एक अध्ययनले प्रमाणित गरेअनुसार टाउको र घाँटीमा क्या’न्सर वृद्धि गर्ने इ’न्जाइमलाई बेसारमा पाइने सर्कुमिन नामक मुख्य तत्वले रोक्छ। मध्यपूर्व र दक्षिणपूर्वी एसियामा हजारौं वर्षदेखि प्रयोगमा आएको बेसार विभिन्न रोग तथा चो’टपटकको उपचारमा समेत उपयोगी मानिन्छ। आयुर्वेदमा त यसलाई सबैभन्दा उपयोगी प्राकृतिक एन्टि’बायोटिक मानिन्छ।

बेसरलाई नेचुलर पे’न कि’लरले पनि चिनिन्छ किनकि यसले शरीरमा हुने कुनै पनि दु’खाइलाई प्राकृतिक रुपमा निदान गर्छ। बेसार नियमित रुपमा भन्सामा प्रयोग हुन्छ तर धेरैले यसका मह्त्वपूर्ण औषधीय गुण बुझ्न सकेका छैनन्। बेसार सेवनबाट पाइने अनगिन्ती फाइदामध्ये केहीको यहाँ चर्चा गरिएको छ।

– लामो समयदेखि ग्यस्ट्रिकको शि’कार भइरहेका बिरामीलाई बेसारको नियमित सेवनले पूर्ण रुपमा फाइदा पुर्‍याउँछ।
– बेसारले खप्नै नसकिने गरी पो’लेका र दु’र्घटनामा परेर अ’प्रेसन गर्नुपर्ने बिमारीलाई समेत पेनकिलरको रुपमा फाइदा पुर्‍याएको हुन्छ। गाउँघरतिर आलो घा’उमा बेसारको धुलो हाल्नुको वैज्ञानिक कारण पनि यही हो।

– बेसारले मानव शरीरको डिएनए क्ष’ति हुनबाट जोगाउन विशेष भूमिका खेलेको हुन्छ।
– विभिन्न मेटलबाट शरीरमा फैलिने वि’षादिबाट बेसारले जोगाउने काम गर्छ। शरीरमा लागेको चो’टपटक छिटोभन्दा छिटो निको पार्न बेसारले प्रमुख भूमिका खेलेको हुन्छ।
– पेटसम्बधी यावत रोगको नि’दान गर्न बेसारले मद्दत पु¥याउँछ। ह’ड्डीमा हुने सम्पूर्ण समस्यालाई बेसारले फाइदा गर्छ।

– मां’सपेशीमा हुने विभिन्न पी’डालाई बेसार सेवनले केही हदसम्म कम गर्छ। र’क्तअल्पतालाई पनि बेसारले फाइदा पुर्‍याउँछ।
– बेसारको नियमित प्रयोगले डि’प्रेसन अर्थात् मा’नसिक चिन्ताको शि’कार हुनबाट जोगाउँछ। बेसारको प्रयोगले स्मरण शक्तिमा वृद्धि गर्छ।
– कुनै अ’प्रिय घ’टनाको झ’ट्काबाट बाहिर निस्कन विशेष मद्दत पु¥याउँछ। बेसारको प्रयोगले आँखामा हुने विभिन्न सं’क्रमणबाट जोगाउन मद्दत गर्छ।

– दूध र बेसार मिसाएर सेवन गर्दा पाचन यन्त्र चुस्त रहनेदेखि म’हिनावारीका बेला हुने पेटको दु’खाइसम्मको समस्या हल हुन्छ।
– बेसारमा करक्युमिन रहेको हुन्छ, जसले क्यान्सरको कोसिका रोक्ने क्षमता राख्छ। त्यसैले दूध र बेसार पिउँदा क्या’न्सरसँग ल’ड्ने क्षमता पनि बढ्छ।

– यदि अनिद्राको समस्या छ भने बेसार र दूध पिउनु लाभदायक हुन्छ। बेसार मिसाइएको दूधमा ट्रायटोफन हुन्छ, जसले राम्ररी निद्रा लगाउँछ।
– बेसार र दूधको मिश्रणमा क्याल्सियम बढी हुन्छ, जसले गर्दा ह’ड्डी बलियो हुन्छ। कम फ्याट भएको दूधमा बेसार मिसाएर पिउँदा पाचन प्रणाली चुस्त रहनुका साथै कलेजोको वि’षाक्त पदार्थ हटाउन मद्दत पुर्‍याउँछ।
– धेरै पटक पिसाब गरिरहनुपर्ने, पानी तिर्खा बढी लाग्ने भएमा वा मधुमेह (डायबिटिज) भएमा बिहान–बेलुका १÷१ चम्चा शुद्ध बेसारको धूलो पानीसँग खाँदा फाइदा पुर्‍याउँछ।

– १ चिम्टी खाने खयर र १ चिम्टी बेसार तातोपानीसँग बिहान–बेलुका खाने गरेमा २/३ दिनमा नै सुख्खा खोकी ठिक हुन्छ।
– ज्वानो र बेसार १ चम्चा दिनको ३ पल्ट १ गिलास पानीमा पकाएर खाएमा रुघा पाक्छ र चाँडै आराम हुन्छ। साथै २ चम्चा बेसार २ गिलास पानीमा पकाउने र १ गिलास भएपछि दिनको २ पटक कुल्ला गरेमा ठिक हुन्छ।

– डाइबिटिज, रक्तचाप, मुटुसम्बन्धी समस्या र वजन घटाउन पनि बेसारको प्रयोग निकै उपयोगी मानिन्छ।
– दिसा–पिसाबमा हुने स’न्क्रमण घटाउन पनि बेसार उत्तम हुनुका साथै मिर्गौलासम्बन्धी रोगीलाई पनि फाइदाजनक मानिएको छ।
– छालाको लागि त बेसार अमृत नै मानिन्छ। सौन्दर्यका समान उत्पादन गर्दा पनि बेसार पर्याप्त प्रयोग गरिन्छ।

– नियमित बेसार सेवन गर्नाले बुढोपन देखिँदैन। साथै विभिन्न औषधिबाट हुने साइड इफे’क्टलाई पनि बेसारले रोक्ने काम गर्छ।
– हिन्दु धर्ममा बेसारको प्रयोगलाई पवित्र मानिन्छ।जनै पूर्णीमामा होस् वा अन्य कुनै पूजामा हातमा बाँध्ने डोरोमा बेसारको प्रयोग गरिएको हुन्छ। यसले न’कारात्मक शक्ति र विचारबाट बचाउँछ।
– बेसारलाई शुभ सन्देश पनि मानिन्छ। विवाहको निमन्त्रणा कार्डमा बेसार लगाउनाले सम्बन्धमा थप प्रगाढता ल्याउने विश्वास गरिन्छ। साथै विवाहमा दुलाहा तथा दुलाहीलाई बेसार लगाइन्छ। जसले छालामा चमक ल्याउँछ र नकारात्मक शक्ति र अरूको नजर नलाग्ने विश्वास गरिन्छ।

– सौन्दर्यमा निखार ल्याउन नुहाउनुभन्दा अघि शरीरमा बेसार लगाइन्छ। यसले शरीरको मां’सपेशी बलियो हुने बताइन्छ।
-औषधिको रुपमा आयुर्वेदमा बेसारको धेरै स्थानमा प्रयोग गरिन्छ र कतिपय जडिबुटीमा बेसार मिसाएर औषधि बनाइन्छ।

श्रोत:स्वास्थ्य खबरपत्रिका /आरबी बुढाथोकी

प्रकाशित मिति ६ असार २०७७, शनिबार ११:३६